Ergonomia stanowiska pracy to nie kwestia wygody, tylko obowiązek wynikający z przepisów – i jeden z niewielu elementów biura, który przekłada się na absencję zespołu w sposób mierzalny. Zbieramy wymagania i praktyczne ustawienia, które warto sprawdzić w każdym biurze.
Skąd biorą się wymagania
Podstawą są dwa akty: ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rozporządzenie dotyczące stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe. Drugie z nich zostało znowelizowane i obowiązuje w zmienionym kształcie – dostosowanie stanowisk było obowiązkiem pracodawców, a nie zaleceniem.
Przepisy określają między innymi minimalne wymagania dla ekranu, klawiatury, krzesła i biurka, wymagania dotyczące oświetlenia oraz obowiązek zapewnienia przerw lub zmiany rodzaju pracy po godzinie pracy przy monitorze.
Ustawienie stanowiska – lista kontrolna
| Element | Zalecane ustawienie |
|---|---|
| Monitor | górna krawędź ekranu na wysokości oczu lub nieco niżej, ekran w odległości około 50–70 cm |
| Ekran a okno | bokiem do okna – nie przodem ani tyłem, żeby uniknąć odbić i pracy pod światło |
| Krzesło | regulowana wysokość i oparcie, podparcie odcinka lędźwiowego, stopy płasko na podłodze lub na podnóżku |
| Biurko | przedramiona wsparte, kąt w łokciu zbliżony do prostego, miejsce na nogi bez przeszkód |
| Klawiatura i mysz | na jednym poziomie, blisko ciała, nadgarstki w linii przedramion |
| Dokumenty | na uchwycie na wysokości ekranu przy pracy z papierem |
Oświetlenie i mikroklimat
Światło dzienne jest najlepszym źródłem, ale wymaga sterowania: rolety lub żaluzje od strony południowej i zachodniej eliminują olśnienie. Oświetlenie sztuczne powinno być równomierne, bez migotania i bez odbić na ekranie – w praktyce oznacza to oprawy z rastrem lub światło pośrednie zamiast punktowych źródeł nad biurkiem.
Na komfort wpływa też temperatura i jakość powietrza. Indywidualnie sterowana klimatyzacja w strefie zespołu rozwiązuje najczęstszy konflikt w biurach otwartych, a możliwość otwarcia okna bywa równie ważna jak sama instalacja. Szerzej piszemy o tym w tekście o klimatyzacji i komforcie cieplnym w biurze.
Obowiązki pracodawcy
- ocena stanowisk pracy pod kątem wymagań ergonomii i zagrożeń;
- zapewnienie wyposażenia spełniającego minimalne wymagania rozporządzenia;
- przerwa lub zmiana rodzaju pracy po godzinie pracy przy monitorze;
- zapewnienie profilaktycznej opieki zdrowotnej, w tym badań okulistycznych, i okularów korygujących, jeżeli wyniki badań wskażą taką potrzebę;
- informowanie i szkolenie pracowników w zakresie prawidłowej organizacji stanowiska.
Obowiązki dotyczą także stanowisk współdzielonych i pracy w modelu hybrydowym – z tą różnicą, że część z nich realizuje się przez wyposażenie stanowiska w miejscu wykonywania pracy zdalnej na zasadach określonych w Kodeksie pracy.
Czego szukać w budynku, a nie w meblach
Część warunków ergonomicznych zależy od samego obiektu, nie od wyposażenia: wysokość pomieszczeń, dostęp światła dziennego w głębi traktu, sprawna wentylacja, możliwość indywidualnej regulacji temperatury, akustyka przegród. Tych elementów nie da się poprawić meblami, dlatego warto zweryfikować je przy oglądaniu powierzchni – razem z rzeczami opisanymi w poradniku jak wybrać biuro do wynajęcia.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie przepisy regulują ergonomię pracy przy komputerze?
Ogólne przepisy BHP oraz rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, znowelizowane i obowiązujące w zmienionym brzmieniu.
Jak ustawić monitor względem okna?
Bokiem do okna. Ustawienie przodem powoduje pracę pod światło, a tyłem – odbicia na ekranie.
Czy pracodawca musi zapewnić okulary do pracy przy komputerze?
Tak, jeżeli badania profilaktyczne wykażą potrzebę stosowania okularów korygujących podczas pracy przy monitorze ekranowym.
Czy przy pracy przy monitorze przysługuje przerwa?
Przepisy przewidują po każdej godzinie pracy przy monitorze co najmniej pięciominutową przerwę wliczaną do czasu pracy albo zmianę rodzaju wykonywanej pracy.
Czy wymagania ergonomii dotyczą pracy hybrydowej?
Tak. Obowiązki pracodawcy obejmują także stanowiska pracy zdalnej, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu pracy o pracy zdalnej.
